در پی وقوع جنگ رمضان و آسیبهای گسترده به زیرساختهای سکونتی کشور، وزارت راه و شهرسازی با اجرای نظام چندلایه ارزیابی، اسکان و بازسازی، مجموعهای از اقدامات هماهنگ را با هدف کنترل تبعات اجتماعی، مدیریت بازار و تسریع در بازگشت خانوارهای آسیبدیده به سکونت پایدار به اجرا گذاشته است.
به گزارش صدای مهندس و به نقل از پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی، در پی وقوع جنگ رمضان و بروز اختلالات گسترده در زیرساختهای سکونتی کشور، بخش مسکن و ساختمان بهعنوان یکی از ارکان اصلی پایداری اجتماعی و اقتصادی با بحرانی چندلایه مواجه شد؛ بحرانی که تنها به تخریب واحدهای مسکونی محدود نبود و همزمان بازار اجاره، جابهجایی جمعیت، افزایش نااطمینانی اقتصادی و نظام تأمین مالی مسکن را نیز تحت تأثیر قرار داد.
در این شرایط، وزارت راه و شهرسازی با تغییر رویکرد از مدیریت واکنشی به حکمرانی فعال بحران، چهار محور «پایش مستمر، ارزیابی دقیق، تصمیمسازی سریع و مداخله هدفمند» را مبنای اقدام قرار داد تا از تشدید بیثباتی در بازار مسکن جلوگیری شود.
معاونت مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی در گزارشی، مجموعه اقدامات انجامشده در حوزه مدیریت بازار، ارزیابی خسارات، اسکان و بازسازی را با مشارکت نهادهایی از جمله بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، بانک مسکن و صندوق ملی مسکن تشریح کرده است.
در نخستین مرحله، وزارت راه و شهرسازی برای رفع نبود تصویر دقیق از خسارات، اقدام به طراحی نظام یکپارچه ارزیابی کرد. بر این اساس، مسئولیت ارزیابی میان شهرداریها در کلانشهرها، بنیاد مسکن در سایر شهرها و روستاها و دستگاههای تخصصی در حوزههای صنعتی و کشاورزی تقسیم شد.
در ادامه، با اجرای نظام طبقهبندی چهارگانه خسارات و ارزیابی(تخریبی، تعمیری نوع یک، دو و سه) بیش از ۱۳۴ هزار واحد آسیبدیده، بخش عمده واحدها در گروه قابل تعمیر قرار گرفتند و همین موضوع مبنای تغییر راهبرد به سمت «بازگشت سریع به سکونت» شد.
در همین چارچوب، همزمان با شرایط جنگی، عملیات تعمیر واحدها آغاز شد و تاکنون نزدیک به ۴۰ هزار واحد آسیبدیده تعمیر و به چرخه بهرهبرداری بازگشتهاند.
برای پاسخ به نیاز فوری اسکان خانوارهای آسیبدیده، دولت نظام چندلایه اسکان اضطراری، موقت و دائمی را تصویب و اجرایی کرد. در این ساختار، شهرداریها، استانداریها و بنیاد مسکن نقش اصلی در تأمین سرپناه برعهده گرفتند و از ظرفیت هتلها و اقامتگاههای دولتی نیز استفاده شد.
همچنین در ادامه، دستورالعملهای جدید برای تسهیلات ودیعه اسکان موقت ابلاغ شد تا خانوارهای فاقد امکان سکونت بتوانند در بازار اجاره بهصورت کنترلشده مستقر شوند.
برای جلوگیری از تنش در بازار اجاره، قراردادهای اجاره بهصورت خودکار تمدید شد و در ادامه، وزارت راه و شهرسازی پیشنهاد افزایش سقف تسهیلات ودیعه مسکن را به بانک مرکزی ارائه کرد که در نهایت با افزایش سقف کلی به ۳۰۰ همت و افزایش سقفهای فردی موافقت شد.
با بسیج حدود ۱۵۰۰ نیروی کارشناسی، فرآیند ارزیابی در ۲۴ استان آسیبدیده تکمیل و بلافاصله وارد مرحله اجرایی شد. نتیجه این اقدام، تعمیر بیش از ۳۰ هزار واحد مسکونی در مدت کوتاه پس از بحران بود.
تمرکز بر تعمیرات جزئی مانند تعویض درب، پنجره و شیشه بهعنوان سریعترین مسیر بازگشت به سکونت، یکی از تصمیمات کلیدی در این مرحله بود.
«دستورالعمل پرداخت تسهیلات ودیعه اسکان موقت» با هدف تأمین نقدینگی خانوارهای آسیبدیده تدوین و اجرایی شد. در این چارچوب، سقف تسهیلات متناسب با شهرها تعیین و پرداختها از طریق اتصال سامانهها به شبکه بانکی بهصورت شفاف انجام میشود.
«کمیته ارزیابی خسارات و تدوین برنامه بازسازی مسکن» با حضور وزیر راه و شهرسازی، بنیاد مسکن، بانک مسکن و سایر نهادهای مرتبط تشکیل شد و بهعنوان مرکز اصلی تصمیمگیری در طول بحران عمل کرد.
در کنار مدیریت بحران، طرحهای حمایتی مسکن نیز متوقف نشد و مجموعهای از تصمیمات برای تأمین مالی، کاهش موانع اجرایی و تسهیل تأمین مصالح اتخاذ شد.
بر اساس این گزارش، مدیریت بخش مسکن در دوره جنگ رمضان بر سه محور «تصمیمگیری دادهمحور، مداخله سریع و ابزارهای متنوع حمایتی» استوار بوده و توانسته از تشدید بحران سکونت جلوگیری کند.
بر اساس آمارهای اعلامشده، تاکنون ۱۵۷۵ خانوار تسهیلات ودیعه اسکان دریافت کردهاند. از حدود ۱۸۰۰ درخواست ثبتشده، ۱۷۳۰ نفر شعبه بانکی تعیین کرده و ۱۶۲۹ نفر پذیرش شدهاند.
همچنین ۱۳۳۶ واحد تخریبشده شناسایی شده که از این تعداد ۱۱۳۲ واحد مربوط به شهرهای غیرکلانشهری و روستاها است. تاکنون ۸۶۰ واحد برای تهیه نقشه به نظام مهندسی معرفی شده و فرآیند صدور پروانه ساختمانی نیز آغاز شده است.
