دفاتر نمایندگی سازمان نظام مهندسی ساختمان استان تهران قرار بود بازوی اجرایی سازمان در شهرهای مختلف استان باشند؛ دفاتری که برای تسهیل خدمات، رسیدگی به امور مهندسان و کاهش مراجعات به مرکز شکل گرفتند. اما حالا در میان بخشی از جامعه مهندسی، روایت دیگری در حال شکلگیری است؛ روایت دفاتری که به گفته منتقدان، به جزایر قدرت محلی تبدیل شدهاند. جایی که نحوه انتخاب مدیران شفاف نیست، نظارت کافی وجود ندارد و زمزمههایی از دریافت مبالغ غیرقانونی، اعمال نفوذ در پروژهها و سوءاستفاده از جایگاه اداری شنیده میشود. حالا افشای تخلفات یکی از رؤسای دفاتر نمایندگی در جنوب استان تهران، بار دیگر این سؤال را مطرح کرده است که پشت درهای بسته این دفاتر چه میگذرد؟
به گزارش صدای مهندس، برای بسیاری از مهندسان، نام دفاتر نمایندگی های استان تهران با شهرهایی مانند پردیس، پرند، دماوند، رباطکریم، شهریار، اسلامشهر و دیگر شهرهای استان گره خورده است. دفاتری که عملاً نماینده سازمان نظام مهندسی در این مناطق محسوب میشوند و بخش مهمی از ارتباط مهندسان با سازمان از طریق آنها انجام میشود.
اما برخلاف تصور عمومی، مدیران این دفاتر مستقیماً توسط مهندسان همان شهر انتخاب نمیشوند. رؤسای دفاتر نمایندگی از سوی هیئتمدیره سازمان نظام مهندسی استان تهران منصوب میشوند؛ فرآیندی که به گفته منتقدان، نه معیارهای آن به صورت شفاف اعلام میشود و نه مشخص است چه شاخصهایی در انتخاب افراد نقش تعیینکننده دارد.
همین مسئله سالهاست محل اعتراض بخشی از جامعه مهندسی بوده است. برخی مهندسان معتقدند دفاتر نمایندگی به جای آنکه بازوی صنفی مهندسان باشند، در مواردی به حلقههایی محدود از افراد نزدیک به ساختار مدیریتی سازمان تبدیل شدهاند؛ افرادی که بدون رأی مستقیم بدنه مهندسی، اختیار قابل توجهی در مدیریت امور محلی پیدا میکنند.
اما انتقادها تنها به نحوه انتخاب مدیران محدود نمیشود…
برخی فعالان صنفی معتقدند در بعضی از دفاتر نمایندگی، به مرور نوعی قدرت غیررسمی شکل گرفته است؛ قدرتی که به واسطه ارتباط مستقیم با پروژههای ساختمانی، سازندگان و مهندسان ایجاد میشود. به گفته منتقدان، در برخی مناطق این تصور وجود دارد که بدون هماهنگی با دفتر نمایندگی، پیش بردن بخشی از امور ساختمانی دشوارتر خواهد شد.
یکی از مهندسان که سالها در یکی از شهرهای استان فعالیت کرده، میگوید: «دفتر نمایندگی باید نقش تسهیلگر داشته باشد، اما در بعضی جاها عملاً تبدیل به گلوگاه شده است. هرچه اختیارات بیشتر و نظارت کمتر باشد، زمینه سوءاستفاده هم بیشتر میشود.»
در ماههای اخیر، اتفاقی در خصوص تخلفات منتسب به یکی از رؤسای دفاتر نمایندگی در یکی از شهرهای جنوبی استان تهران، دوباره نگاهها را متوجه این ساختار کرده است. هرچند هنوز جزئیات کامل این پرونده به صورت رسمی منتشر نشده، اما مطرح شدن چنین موضوعی کافی بود تا دوباره بحث درباره عملکرد دفاتر نمایندگی به جریان بیفتد.
در میان مهندسان، سالهاست روایتهایی درباره دریافت مبالغ غیررسمی، اعمال نفوذ در برخی پروندهها، دخالت در فرآیندهای اجرایی و استفاده از جایگاه اداری برای ایجاد منافع شخصی شنیده میشود. بسیاری از این موارد هرگز به مرحله رسیدگی رسمی نرسیدهاند، اما تکرار این روایتها باعث شده بخشی از جامعه مهندسی نسبت به عملکرد برخی دفاتر نمایندگی بدبین شود.
منتقدان میگویند مشکل اصلی نبود نظارت مؤثر است. دفاتر نمایندگی عملاً بخشی از ساختار سازمان نظام مهندسی هستند، اما میزان نظارت بر عملکرد روزانه آنها برای اعضا روشن نیست. مشخص نیست گزارش عملکرد این دفاتر چگونه منتشر میشود، چه سازوکاری برای ارزیابی مدیران وجود دارد و در صورت بروز تخلف، چه فرآیندی برای رسیدگی و پاسخگویی تعریف شده است.
مهمتر اینکه چرا در سازمانی که همواره از شفافیت، سلامت اداری و رعایت قانون سخن گفته میشود، همچنان ابهامهای فراوانی درباره یکی از نزدیکترین بخشهای آن به بدنه مهندسی وجود دارد؟
شاید پرونده اخیر در یکی از شهرهای جنوبی استان تهران، بیش از آنکه یک تخلف فردی باشد، زنگ هشداری برای بازنگری در ساختاری باشد که سالهاست زیر سایه ابهام، انتقاد و سوالات بیپاسخ قرار گرفته است.
