صنعت ساختمان ایران، با وجود برخورداری از مهندسان و شرکتهای توسعهگرِ قدرتمند، این روزها در چنبره بخشنامههای دستوری، اقتصادِ متورم و پروژههای زیانده گرفتار شده است. در چنین شرایطی که بخش خصوصی از دخالتهای حاکمیتی و سیاستهای ناکارآمد مسکن خسته شده است، یافتن یک بازار امن و پررونق در آنسوی مرزها به یک هدف استراتژیک تبدیل شده است.
به گزارش صدای مهندس، نشست اخیر اعضای هیئتمدیره انجمن انبوهسازان مسکن و ساختمان کشور با سفیر جمهوری اسلامی ایران در روسیه، کاظم جلالی، دقیقاً با همین رویکرد و برای گشودن درهای بازارِ ۲۰۰ میلیارد دلاریِ ساختوساز در روسیه برگزار شد. نشستی که در آن، رامین گوران، رئیس این انجمن، از دردهای سازندگان داخلی گفت و سفیر ایران در روسیه، با وعدهی حمایتِ همهجانبه، نقشهی راهی برای ورود مقتدرانه انبوهسازان ایرانی به بازار مسکو و سایر شهرهای روسیه ترسیم کرد.
نشست با صحبتهای رامین گوران، رئیس انجمن انبوهسازان مسکن و ساختمان کشور، آغاز شد. او با اشاره به ظرفیتهای عظیم اعضای این انجمن که شامل سازندگان قدرتمند و گریدبندیشده در سطح ملی است، از یک دردِ کهنه پرده برداشت: «سایه سنگین نگاه دستوری بر سر صنعت ساختمان». گوران با لحنی صریح و گلایهآمیز گفت: «حاکمیت در حوزه ساختمان هنوز نگاهی دستوری دارد. مدلهای دستوری مسکن هرگز موفقیتی حاصل نکردهاند و هر بار که ایجاد شدهاند، صرفاً بستر سوءاستفاده را فراهم کردهاند. ما مجبور شدیم وارد پروژههای مسکن اجتماعی (مثل مسکن مهر و نهضت ملی) شویم، اما واقعیت این است که این همان مسکنی نبود که ما میخواستیم برای مردم بسازیم. آنها دستِ توسعهگر و انبوهساز را بستند؛ در حالی که هر جا بخش خصوصی پروژههای شخصی داشته، باعث افتخار بوده است.»
رئیس انجمن انبوهسازان با تأکید بر اینکه سیستمهای دولتی بهشدت فربه و پرهزینه شدهاند و فقط به تولید دستورالعمل برای حفظ سازمانِ خودشان مشغولاند، به صراحت اعلام کرد که در این شرایط، تولید مسکن در داخل کشور دیگر توجیه اقتصادی ندارد. گوران گفت: «ما پتانسیل کار کردن داریم، اما جلوی ما را گرفتهاند. ما علاقهمندیم کار را به خارج از کشور ببریم. ما در حوزه مسکن سردارانِ بزرگی داریم که هنر تأمین مالی را بلدند و نیازی به بانک ندارند، اما برای صدور خدمات فنی و مهندسی نیازمند حمایت ویژه وزارت امور خارجه هستیم تا تجربههای تلخ ما در کشورهای دیگر تکرار نشود.»
پس از شنیدن دغدغههای سازندگان و تأکید سایر اعضای هیئتمدیره بر زیانده شدن پروژههای داخلی به دلیل تورمهای غیرقابل پیشبینی، نوبت به سفیر ایران در روسیه رسید تا ضمن تأیید توانمندیهای بخش خصوصی، پنجرهای جدید رو به اقتصاد روسیه باز کند.
سفیر ایران در این دیدار، با تمجید از اتکای انبوهسازان به منابع داخلی و استقلال آنها از تسهیلات دولتی، کار آنها را یکی از سودمندترین فعالیتها برای ایران دانست. وی با اشاره به مشکلات داخلی نظیر نوسانات ارزی و جهش ناگهانی قیمت مصالح، تأکید کرد که توانمندیهای این انجمن باید قدر دانسته شود. اما بخش اصلی و استراتژیک صحبتهای او، معطوف به فرصتهای طلایی در بازار روسیه بود.
کاظم جلالی با اشاره به نیاز شدید و فزاینده روسیه به ساختوساز، بهویژه پس از تحولات ژئوپلیتیک اخیر، خطاب به اعضای هیئتمدیره گفت: «روسیه بهشدت در حوزههای مختلف در حال مسکنسازی است. بعد از جنگ اوکراین و قطع واردات از کشورهایی مثل ایتالیا، آنها بهشدت به ایران روی آوردهاند. ما در حال حاضر سیمان، سنگ، سرامیک و مصالح ساختمانی به روسیه صادر میکنیم که مورد استفاده انبوهسازان روسی قرار میگیرد؛ اما اگر شما بهعنوان سازنده وارد این بازار شوید، این روند شتاب بسیار بیشتری میگیرد، زیرا شما پتانسیل مصالح داخلی را بهخوبی میشناسید و ورود شما به معنای صدور همزمان کالا و خدمات مهندسی است.»
وی با ذکر مثالی از مشاهدات عینی خود در منطقه چچن، به حجم عظیم پروژههای عمرانی در روسیه اشاره کرد و افزود: «در خیابانی مشابه نوابِ خودمان اما بسیار گستردهتر، ۳۲۰ هزار واحد مسکونی و تجاری در حال ساخت است. از این نوع پروژهها در مسکو و سایر شهرهای روسیه بهوفور یافت میشود و جای خالی سازندگان قدرتمند ایران در آنجا بهشدت احساس میشود.»
نکته کلیدی دیگری که سفیر بر آن دست گذاشت، بحران نیروی کار در روسیه بود: «روسیه در حال حاضر بهشدت به نیروی کار فنی نیاز دارد، چرا که بخش عمدهای از نیروی کار آنها درگیر مسائل اوکراین شده است. اما صادرات نیروی کار بهصورت پراکنده فایدهای ندارد؛ بلکه یک انبوهساز و توسعهگر باید خودش نیروی کار را گزینش کرده و همراه ببرد تا این نیروها در روسیه متولی و صاحب داشته باشند. ما از این مدل ورود کاملاً حمایت میکنیم.»
سفیر ایران در پایان این نشست، یک پیشنهاد کاملاً عملیاتی و زمانبندیشده روی میز گذاشت: «شما تمام ابهامات و سؤالات خود را درباره بازار روسیه به ما منتقل کنید. ما ظرف یک ماه تا یک ماه و نیم آینده روی آنها کار میکنیم و پس از آن، با دستِ پر و با حضور بزرگان این صنعت در دفتر انجمن شما حاضر میشویم تا دقیقاً به شما بگوییم کجا و چگونه میتوانید در روسیه ورود کنید و ما چطور از شما حمایت خواهیم کرد.»
